 |
Osman Güdü -MİMAR GÖZÜYLE
gudumimarlik@gmail.com
|
|
ÖLÜ KENTLER GELECEĞİ GÖREMEZLER…
|
Tarih boyu kentlerin yapılanması iktidarların yönetim anlayışlarına göre şekillenmiştir. En küçük yerleşik alandan mega kentlere kadar bu yerleşimler toplumların kültürel ve sosyal yanlarını da yansıtır. Son 10 yıllık süreçte küreselleşme ile Dünyadaki kent yapıları da, şabloncu bir anlayışla kent dokularına hakim olmaktadır.Her toplumun kendi kültürel değerlerini,iklim yapısını, coğrafyasını ifade eden yapıların yerlerini artık standart yeni anlayışın hakim olduğu yapılar almaktadır..Şimdi eski kentlerin anlatılan değerleri çok daha önemli hale gelmiştir. Bu gün Safranbolu’yu hayal ettiğinizde Türk sivil mimari değerlerinin oluşturduğu bir kent akla gelir. Aynı söylem Mardin için bir başka renk ile gündeme gelirken, Harran yapıları için bir başka duygu yaşanır. Son 20 yıllık süreçte büyüyen ve değerlerini yitiren kentlerimiz için de aynı duyguları hissetmek mümkün müdür. Hızlı kentleşme ile başlayan bu serüven tüm Dünyanın küreselleşme hastalığı ile daha yaygın hale gelmiş, ulaşım, haberleşme ve gelişen teknolojiler de buna ivme kazandırmıştır. Bu gün artık bazı kentlerimizin, fotoğraflarına baktığımızda neresi olacağına ilişkin, bir ipucu bulmak mümkün değildir. O fotoğraftaki görüntü her yerdir.
Bu kentleşme şekli, beraberinde insanı da etkilemekte ve tek tip yaşam biçimi, tek tip anlayışçı, şabloncu bir yaşam sunulmaktadır. Bu gelişmeler en çok büyük kentlerde ortaya çıkar. Yeni nesil kentliler de bu yaşamın esiri olurlar. Mega yapıların yeni yerleşimler içinde görücüye çıkarcasına, şaşalı ve abartılı dizaynı, onu diğerlerinden ayrıcalıklı kılacak anlayışı ile, yapıların projelendirilmesinde bir yarış hâkim olur. Bu da tüm Dünya çizgilerinin bu mega yapılarda buluşmasını sağlayan ancak, dengeleri alt üst eden bir konsept yaratır. Bunun örneklerini yeni yapılarda çokça da görmekteyiz. Bununla birlikte tüm yapılanmalarda hâkim olan iktidarların güç gösterisi olarak kullandıkları vitrin yapıları vardır. Bu yapıların yeri, konumu ve diğer gerekçeleri önem arz etmez. Onlar için sadece o yapının görkemi ve vereceği etki önemlidir. Son yılların gökdelenlerle yerleşim ve iş alanlarının dolduğu Alaşehir’de bu yarışa bir vitrin olarak camii yapısı da damgasını vurdu. Mimar Sinan’ın Edirne’de yaptığı o görkemli Selimiye camisinin kopyası Alaşehir’de inşa ediliyor. O devasa yapı onlarca katlı iş merkezlerinin gölgesinde, Boğaz köprüsü yolu kenarında, yoktan var edilmiş bir parsel üzerinde iddialı konumu ile çevresindeki farklı fonksiyonlardaki yapılarla yarışıyor. Yerleşim alanı ve bulunduğu konum itibariyle çok tartışılacaktır.
Yapılan yapının bir Mimar Sinan eserinin kopyası olması da ayrı bir tartışma konusu. Ama asıl olan bu devasa yapının bulunduğu bu bölgede, ulaşım, yerleşim ve siluet algılanması açısından çok tartışılacak olması. Bu tür anıtsal yapıların yerleri kent meydanlarıdır. Mimar Sinan’ın eserlerine baktığımızda bu alanların özellikle nasıl seçildiği, kentle olan bütünlüğü ve kente kazandırdığı siluet değeri gözlenir. Bölgedeki yeni yapıların göğü delercesine yüksek ve farklı biçimleri yanında, kendine has mimari yapı kitlesi ile gölgede kalan bu cami yapısı, kaş yapayım derken, göz çıkarmanın tipik mimari örneğini, tam olarak yansıtmaktadır. O tepe üzerinde yer alan caminin arka fonunda, gözler gökyüzü rengini ararken, dağ gibi yapıların, cami üzerindeki olumsuz etkisi ile karşılaşılmaktadır. İstanbul’un yeni yapıları ve silueti Alaşehir’de de bu boyutu ile sahnedeki yerini almıştır. Bu tür proje ve uygulamaların yapılmasında kent bilimcilerinin, plancılarının ve mimarların yetkin kararları olmalıdır. Ancak son dönem kentleşmemizin kararları, siyasiler ve yatırımcılar tarafından verildiği için, yeni İstanbul ve yeni kentlerimiz bu küreselleşme hastalığını en derin şekilde yaşamaktadır. Bu rahatsızlığın etkileri dilerim uzun sürmez. Zira böyle giderse, hastayı kaybedebiliriz… Ölü kentler geleceği göremezler…
|
 |
2012-01-21
|
|
|
|
|
|
YÜKSEK YAPILAR....
